Άρθρα

Τρώμε διαφορετικά όταν κοιτάμε οθόνη; Τι λέει η επιστήμη.

Τρώμε διαφορετικά όταν κοιτάμε οθόνη; Τι συμβαίνει όταν τρώμε μπροστά στην τηλεόραση ή το κινητό;

Τρως βλέποντας τηλεόραση, χαζεύοντας στο κινητό ή δουλεύοντας στον υπολογιστή; Δεν είσαι ο μόνος. Για πολλούς ανθρώπους, η οθόνη έχει γίνει σχεδόν μόνιμος «συνοδός» του γεύματος.

Μπορεί να είναι μια σειρά την ώρα του βραδινού, ένα βίντεο στο κινητό την ώρα του μεσημεριανού ή λίγο scrolling όσο τρώμε. Φαινομενικά πρόκειται για μια αθώα συνήθεια. Όμως η έρευνα δείχνει ότι η απόσπαση της προσοχής την ώρα του φαγητού μπορεί να επηρεάσει τον τρόπο με τον οποίο τρώμε, την ποσότητα που καταναλώνουμε αλλά και το πώς αντιλαμβανόμαστε το ίδιο το γεύμα

.

Γιατί η οθόνη μπορεί να επηρεάσει το φαγητό μας;

Όταν τρώμε, ο εγκέφαλός μας δεν επεξεργάζεται μόνο τη γεύση και την ποσότητα του φαγητού. Παρακολουθεί επίσης την εμπειρία του γεύματος και χρησιμοποιεί αυτές τις πληροφορίες για να ρυθμίσει τη μετέπειτα πρόσληψη τροφής.

Όταν όμως παράλληλα παρακολουθούμε μια σειρά, παίζουμε ένα παιχνίδι ή κάνουμε scrolling, μέρος της προσοχής μας απομακρύνεται από το φαγητό.

Αυτό ονομάζεται distracted eating, δηλαδή αποσπασμένη κατανάλωση τροφής.

Με απλά λόγια, μπορεί να τρώμε χωρίς να παρατηρούμε τόσο:

  • πόσο έχουμε φάει,
  • πόσο γρήγορα τρώμε,
  • πόσο απολαμβάνουμε το γεύμα,
  • και πότε αρχίζουμε να αισθανόμαστε χορτάτοι.

Δεν σημαίνει ότι κάθε φορά που τρώμε μπροστά σε οθόνη θα φάμε οπωσδήποτε περισσότερο. Η επίδραση διαφέρει ανάλογα με το είδος της οθόνης, το περιεχόμενο, το γεύμα και το άτομο. Ωστόσο, οι πιο πρόσφατες ανασκοπήσεις δείχνουν ότι η απόσπαση της προσοχής μπορεί να επηρεάσει αρνητικά τη διατροφική συμπεριφορά, ιδιαίτερα σε σχέση με την πρόσληψη τροφής σε μεταγενέστερο γεύμα.

Τρώμε περισσότερο όταν βλέπουμε τηλεόραση;

Η απάντηση είναι «μπορεί», και εδώ χρειάζεται λίγη προσοχή.

Μια μετα-ανάλυση του 2025, που εξέτασε πειραματικές μελέτες σε παιδιά και ενήλικες, βρήκε ότι όταν οι συμμετέχοντες έτρωγαν βλέποντας τηλεόραση, υπήρχε μικρή αλλά σημαντική αύξηση στην πρόσληψη σε σύγκριση με την κατανάλωση χωρίς τηλεόραση. Η επίδραση ήταν ακόμη πιο εμφανής στην πρόσληψη του επόμενου γεύματος.

Ακόμη πιο πρόσφατα, μια συστηματική ανασκόπηση και μετα-ανάλυση που δημοσιεύθηκε το 2026, με 50 μελέτες σε ενήλικες, κατέληξε σε ένα ενδιαφέρον συμπέρασμα: η απόσπαση προσοχής δεν αύξανε με συνέπεια την άμεση πρόσληψη σε όλες τις συνθήκες, όμως η κατανάλωση με απόσπαση προσοχής συνδεόταν με μεγαλύτερη πρόσληψη στο επόμενο επεισόδιο φαγητού. Η επίδραση ήταν πιο ξεκάθαρη όταν η απόσπαση ήταν παθητική, όπως η παρακολούθηση τηλεόρασης.

Άρα, το μήνυμα δεν είναι «η τηλεόραση σε κάνει να παχαίνεις». Είναι ότι το περιβάλλον στο οποίο τρώμε μπορεί να επηρεάζει τη διατροφική μας συμπεριφορά.

Μπορεί να επηρεαστεί και η αίσθηση του κορεσμού;

Η σχέση ανάμεσα στην προσοχή, τη μνήμη και την πρόσληψη τροφής έχει μελετηθεί εδώ και χρόνια.

Μια συστηματική ανασκόπηση και μετα-ανάλυση έδειξε ότι η κατανάλωση φαγητού με απόσπαση προσοχής συνδεόταν με μεγαλύτερη άμεση πρόσληψη, αλλά ακόμη περισσότερο με μεγαλύτερη πρόσληψη σε μεταγενέστερο γεύμα. Η ίδια βιβλιογραφία δείχνει ότι το πόσο καλά θυμόμαστε ένα γεύμα μπορεί να επηρεάσει το πόσο θα φάμε αργότερα.

Αυτό δεν σημαίνει ότι «ο εγκέφαλος χάνει τα σήματα κορεσμού». Η διαδικασία είναι πιο σύνθετη.

Όταν όμως η προσοχή μας είναι συνεχώς στραμμένη αλλού, μπορεί να δίνουμε λιγότερη σημασία στην εμπειρία του γεύματος και στα εσωτερικά σήματα που μας βοηθούν να καταλάβουμε πότε έχουμε χορτάσει.

Γι’ αυτό μια απλή ερώτηση αξίζει να κάνουμε στον εαυτό μας:

«Αν έκλεινα την οθόνη, θα καταλάβαινα διαφορετικά το πόσο έχω φάει;»

Η οθόνη δεν επηρεάζει μόνο το πόσο τρώμε

Υπάρχει και ένα δεύτερο κομμάτι: τι βλέπουμε στην οθόνη.

Η τηλεόραση, τα social media και το ψηφιακό περιβάλλον περιλαμβάνουν συχνά εικόνες, διαφημίσεις και αναφορές σε τρόφιμα. Η έκθεση σε food marketing έχει συσχετιστεί με αυξημένη πρόσληψη τροφής, με πιο ξεκάθαρα αποτελέσματα στα παιδιά.

Στα παιδιά και τους εφήβους, το περιεχόμενο των οθονών μπορεί να περιλαμβάνει διαφημίσεις, influencer marketing, advergames και άλλες μορφές ψηφιακής προώθησης τροφίμων. Οι συστηματικές ανασκοπήσεις δείχνουν ότι τέτοιου είδους marketing μπορεί να επηρεάσει τις επιλογές και την πρόσληψη τροφής.

Έτσι, η οθόνη μπορεί να λειτουργεί με δύο τρόπους:

ως περισπασμός από το ίδιο το γεύμα
και
ως πηγή νέων ερεθισμάτων γύρω από το φαγητό.

Και τι γίνεται με το κινητό;

Το κινητό έχει ένα ιδιαίτερο χαρακτηριστικό: δεν μας προσφέρει ένα σταθερό ερέθισμα όπως μια τηλεοπτική εκπομπή.

Το scrolling φέρνει συνεχώς νέο περιεχόμενο, νέα εικόνα και νέα πληροφορία. Αυτό μπορεί να κάνει ακόμη πιο εύκολο το να μεταφέρουμε την προσοχή μας μακριά από το γεύμα.

Δεν χρειάζεται, όμως, να θεωρούμε κάθε χρήση κινητού στο τραπέζι «πρόβλημα». Άλλο είναι ένα σύντομο μήνυμα και άλλο ένα γεύμα κατά τη διάρκεια του οποίου περνάμε συνεχώς από το ένα βίντεο στο άλλο.

Το σημαντικό είναι να παρατηρούμε το μοτίβο και όχι μία μεμονωμένη στιγμή.

Τι ισχύει για τα παιδιά;

Στα παιδιά και στους εφήβους το ζήτημα αποκτά ακόμη μεγαλύτερο ενδιαφέρον.

Η έκθεση σε food marketing μέσω οθονών μπορεί να επηρεάσει τις επιλογές και την κατανάλωση τροφίμων, ενώ το ψηφιακό περιβάλλον αποτελεί σημαντικό κομμάτι της καθημερινότητάς τους.

Παράλληλα, η δημιουργία μιας σταθερής συνήθειας «τρώω μόνο όταν βλέπω οθόνη» μπορεί να κάνει δυσκολότερη την εμπλοκή του παιδιού με το ίδιο το γεύμα.

Για αυτό, τα γεύματα χωρίς οθόνες μπορούν να αποτελέσουν μια πρακτική ευκαιρία ώστε το παιδί να συμμετέχει περισσότερο στη διαδικασία του φαγητού, να συζητά με την οικογένεια και να εξασκείται στην αναγνώριση της πείνας και του κορεσμού.

Δεν χρειάζεται να υπάρχει απόλυτη απαγόρευση. Στόχος είναι να δημιουργούνται και γεύματα χωρίς οθόνες.

Τι μπορούμε να κάνουμε στην πράξη;

Δεν χρειάζεται να πετάξουμε την τηλεόραση από το σαλόνι ούτε να θεωρήσουμε κάθε γεύμα μπροστά σε μια σειρά «λάθος».

Μερικές μικρές αλλαγές μπορούν να βοηθήσουν:

1. Δοκίμασε κάποια γεύματα χωρίς οθόνη

Δεν χρειάζεται να είναι όλα. Ξεκίνα, για παράδειγμα, από ένα γεύμα την ημέρα ή από μερικά γεύματα μέσα στην εβδομάδα.

2. Μην τρως απευθείας από τη συσκευασία

Βάλε την ποσότητα που θέλεις σε πιάτο ή μπολ. Αυτό σε βοηθά να έχεις καλύτερη εικόνα του τι και πόσο τρως, ιδιαίτερα όταν παράλληλα παρακολουθείς κάτι.

3. Δώσε λίγη προσοχή στο γεύμα

Πρόσεξε τη γεύση, την υφή και τον ρυθμό με τον οποίο τρως. Δεν χρειάζεται να κάνεις «τέλειο mindful eating». Αρκεί να είσαι λίγο περισσότερο παρών.

4. Παρατήρησε τι αλλάζει όταν κλείνεις την οθόνη

Πεινάς περισσότερο ή λιγότερο; Τρως πιο αργά; Σταματάς ευκολότερα όταν χορταίνεις; Θυμάσαι καλύτερα το γεύμα σου;

Η παρατήρηση είναι συχνά πιο χρήσιμη από την απαγόρευση.

Το σημαντικότερο: δεν χρειάζεται να τρώμε «τέλεια»

Το να φας ένα βραδινό μπροστά στην τηλεόραση δεν πρόκειται από μόνο του να καθορίσει τη διατροφή ή το βάρος σου.

Η διατροφική συμπεριφορά διαμορφώνεται από το σύνολο των συνηθειών μας.

Ωστόσο, όταν η οθόνη συνοδεύει σχεδόν κάθε γεύμα, αξίζει να αναρωτηθούμε αν έχουμε αρχίσει να τρώμε περισσότερο από συνήθεια παρά από πραγματική ανάγκη.

Μερικές φορές δεν χρειάζεται να αλλάξουμε το τι τρώμε.

Χρειάζεται απλώς να παρατηρήσουμε λίγο περισσότερο πώς τρώμε.

Συμπέρασμα

Η έρευνα δεν υποστηρίζει ότι κάθε γεύμα μπροστά σε μια οθόνη οδηγεί υποχρεωτικά σε υπερκατανάλωση. Τα αποτελέσματα διαφέρουν ανάλογα με την κατάσταση, το είδος της απόσπασης και το άτομο. Παρ’ όλα αυτά, υπάρχουν αρκετές ενδείξεις ότι η απόσπαση της προσοχής μπορεί να επηρεάσει την πρόσληψη τροφής και ιδιαίτερα την κατανάλωση σε μεταγενέστερο χρόνο.

Ο στόχος, λοιπόν, δεν είναι να αποκλείσουμε τις οθόνες από τη ζωή μας.

Είναι να μη γίνουν απαραίτητες για να απολαύσουμε ένα γεύμα.

Γιατί κάποιες φορές, το καλύτερο που μπορούμε να κάνουμε την ώρα του φαγητού είναι απλώς… να είμαστε εκεί.

 

Βιβλιογραφία

  1. Gough T, Mann T, Ahmadyar K, et al. Eating while distracted: a systematic review and meta-analysis of the effect of distraction on concurrent and later energy intake in adults. Am J Clin Nutr. 2026;123(6):101315. PMID: 41999952.
  2. Garg D, Smith E, Attuquayefio T. Watching Television While Eating Increases Food Intake: A Systematic Review and Meta-Analysis of Experimental Studies. Nutrients. 2025;17(1):166. PMID: 39796600.
  3. Robinson E, Aveyard P, Daley A, et al. Eating attentively: a systematic review and meta-analysis of the effect of food intake memory and awareness on eating. Am J Clin Nutr. 2013;97(4):728-742. PMID: 23446890.
  4. Russell SJ, Croker H, Viner RM. The effect of screen advertising on children’s dietary intake: a systematic review and meta-analysis. Obes Rev. 2019;20(4):554-568. PMID: 30576057.
  5. Sina E, Boakye D, Christianson L, Ahrens W, Hebestreit A. Social Media and Children’s and Adolescents’ Diets: A Systematic Review of the Underlying Social and Physiological Mechanisms. Adv Nutr. 2022;13(3):913-937. PMID: 35218190.